Wybrane artykuły

Aby Papuę ewangelizowali Papuasi

Spotkanie po Mszy św. (fot. Philip Gibbs SVD)

Tekst z numeru 1/2024

Wśród niewielkich wzgórz i w cieniu potężnych drzew, nieco na uboczu miasta, naprzeciw Cmentarza Wojennego (Port Moresby War Cemetery) znajdują się rozproszone domy formacyjne kilku zgromadzeń zakonnych oraz budynki seminarium diecezjalnego, które razem tworzą Catholic Theological Institute (Katolicki Instytut Teologiczny) w Bomana, na obrzeżach Port Moresby, stolicy Papui-Nowej Gwinei.

Lokalizacja Instytutu i jego początki

Ta kościelna instytucja edukacyjno-formacyjna zlokalizowana jest wśród innych ważnych instytucji państwowych i kościelnych. Z jednej strony znajduje się znana szkoła średnia Marianville dla 500 dziewcząt, prowadzona przez papuaskie siostry OLSH (Daughters of Our Lady of the Sacred Heart). Nieco poniżej Marianville mieści się kolegium nauczycielskie pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz dom należący do wspólnoty sióstr kanosjanek (Córki Miłości, Służebnice Ubogich). Zaś po przeciwnej stronie Instytutu znajduje się inna renomowana szkoła średnia dla chłopców, prowadzona przez Zgromadzenie Braci Szkół Chrześcijańskich, potocz- nie nazywanych lasalianami (założone przez św. Jana de La Salle). Trochę dalej za szkołą jest jedyna w całej Papui-Nowej Gwinei szkoła policyjna, więzienie oraz zamknięty ośrodek dla migrantów przewiezionych tu z Australii.

Cały ten rozległy kompleks tonie w zieleni i kwiatach. Klimat jest też bardzo przyjemny; temperatura w ciągu dnia nieznacznie przekracza 30 °C, a nocą jest ok. 20 °C i można mieć wrażenie, jakby przez cały rok panowało lato. Jest to zatem niemal idealne miejsce do nauki i do formacji duchowej. Choć czasami trochę brakuje ciszy, którą zakłóca warkot maszyn i gruchot kruszonych kamieni w pobliskim kamieniołomie. Cisza nastaje tylko w sobotę, bo właściciel to bodajże członek Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, a oni świętują właśnie tego dnia.

Początki Catholic Theological Institute w Bomana sięgają 1963 r., kiedy to w Kap, niedaleko Madang na północnym wybrzeżu wyspy, otwarto pierwsze seminarium dla obszaru Papui-Nowej Gwinei, Wysp Salomona i wysp Karibati. Jednak już wcześniej były próby rozpoczęcia formacji lokalnego duchowieństwa. I tak w 1938 r. werbiści otworzyli niższe seminarium w Alexishafen. Inne zgromadzenia też podjęły własne inicjatywy. Seminarium w Kap początkowo prowadziło jedynie czterech werbistów; jego pierwszym rektorem był Australijczyk o. Patrick Murphy. Formacji pierwszych 29 kleryków podjęli się również: Afroamerykanin o. Raymond Caesar, Holender o. Nicholas Beutener i Niemiec o. Johannes Tschauder.

Jednakże dwa lata wcześniej misjonarze Najświętszego Serca Jezusowego (MSC) także rozpoczęli formację swoich kandydatów właśnie w Bomana, w instytucie nazwanym imieniem (Alaina Marie Guynota) de Boismenu, ich wybitnego biskupa-misjonarza. W 1968 r. seminarium kapłańskie połączono z seminarium w Bomana i odtąd seminarzyści diecezjalni kształcą się wspólnie z seminarzystami ze zgromadzeń zakonnych.

Droga Krzyżowa (fot. Philip Gibbs SVD)

Domy zakonne

Zaczynając od głównej drogi, pierwszym z domów zakonnych jest dom formacyjny kapucynów. Zaraz za zjazdem z głównej drogi znajduje się dom misjonarzy z Mariannhill, który obecnie stoi pusty, ale ukończono już prace remontowe i zakonnicy zamierzają w najbliższej przyszłości wrócić do swojego dawnego domu. Po tej samej stronie znajdują się kolejno domy dominikanów, werbistów i salezjanów. Zaś po drugiej stronie wewnętrznej drogi znajduje się pierwszy dom MSC. To oni stanowią obecnie najliczniejszą grupę zakonną w Catholic Theological Institute. Za nimi, w centrum kampusu, mieści się część z salami wykładowymi, audytorium, biblioteką i częścią administracyjną. Po przeciwnej stronie znajduje się Vangeke House, czyli budynek mieszkalny dla wykładowców. Jego nazwa pochodzi od imienia pierwszego kapłana, a później biskupa Papui, Louisa Vangeke. W głębi kampusu znajduje się Wyższe Seminarium Duchowne Ducha Świętego (Holy Spirit Seminary), w którym mieszkają seminarzyści diecezjalni z całego kraju oraz kilku seminarzystów michalitów. Opiekę nad nimi sprawuje dwóch lazarystów (w tym o. Marcin z Polski) i dwóch miejscowych księży diecezjalnych. Nieco dalej znajduje się dom franciszkanów, a na wzgórzu, na samym końcu drogi, mieszkają od niedawna montfortianie, którzy obok formacji prowadzą też dom modlitwy. Kilka lat wcześniej w domu tym były siostry karmelitanki. Ponadto w Instytucie studiują seminarzyści ze zgromadzenia św. Wincentego a Paulo (lazaryści), którzy mieszkają w pobliskiej parafii, oraz pasjoniści, którzy nie mają jeszcze własnego domu formacyjnego na terenie kampusu i dojeżdżają na zajęcia z miasta.

Statystyki

W 2023 r. w Catholic Theological Institute kształciło się 132 kleryków. Liczba ta obejmuje 62 seminarzystów ze zgromadzeń zakonnych, 58 seminarzystów z niemal wszystkich diecezji Papui-Nowej Gwinei i 12 osób świeckich. Trzej seminarzyści pochodzą spoza Papui (Demokratyczna Re- publika Konga, Burundi i Filipiny). Zajęcia prowadzone są przez 20 wykładowców z różnych krajów świata w tej liczbie jest tylko pięciu miejscowych. W tym roku akademickim tyle samo było wykładowców z Polski. Werbiści natomiast mają trzech wykładowców, którzy prowadzą zajęcia z filozofii, teologii moralnej i teologii dogmatycznej. Od roku prezydentem Instytutu jest polski werbista, o. Zenon Szabłowiński.

Rok szkolny na tej uczelni rozpoczyna się na przełomie stycznia i lutego, a kończy na początku listopada. Jest podzielony na trzy trymestry, każdy po ok. 10 tygodni wykładowych. Od 2022 r. Catholic Theological Institute jest stowarzyszone z dominikańskim Uniwersytetem Saint Thomas na Filipinach, a także ma pełną akredytację rządowego Departamentu Szkolnictwa Wyższego, Badań, Nauki i Technologii (DHERST).

Kościół w Papui-Nowej Gwinei jest w dalszym ciągu zależny od pomocy z zewnętrz, przede wszystkim personalnej. Myślę jednak, że marzeniem wielu misjonarzy i miejscowej ludności jest to, aby był on coraz bardziej samodzielny i ewangelizowany przez miejscowych. Jeśli misjonarze są tutaj nadal, to właśnie dlatego, że motywuje ich z jednej strony chęć dzielenia się Dobrą Nowiną z każdym człowiekiem, ale z drugiej – pragnienie, aby Papuę ewangelizowali Papuasi.